Maria-Gewanden Terschuren

Deze informatie is mede door www.mariagewanden.nl tot stand gekomen.   Neemt u ook eens een kijkje op hun site.

Geschiedenis:

Omdat de naam Maria-Gewanden op velerlei manieren geschreven wordt waren wij op zoek naar de oorsprong en de juiste schrijfwijze van de naam. Dhr. R. Braad van Rijckheyt heeft daarover duidelijkheid verschaft.

De naam van onze buurt: Mariagewanden, Maria-Gewanden of Maria Gewanden???

Veldnamen op oude kadastrale kaarten en in archiefstukken over de gronden in wat nu de buurt Maria-Gewanden heet, geven geen uitsluitsel over de schrijfwijze. Bij een korte verkenning kan in de oude archieven de relatie van de ‘gewanden’ in dit stukje Hoensbroek met Maria niet direct worden aangetoond. Om er achter te komen waar de buurtnaam vandaan komt, moeten we heel goed naar de ontstaansgeschiedenis van de buurt kijken. De gronden waren zeker in de 16de eeuw al in gebruik als landbouwgrond. Veldnamen als ‘Huyser gewande’ geeft dit aan. ‘Gewande’ is afgeleid van wenden, keren, in de betekenis van (de grond) omkeren en duidt op het ploegen van de grond door de boer en het keren van de ploeg aan het eind van de akker. Meestal wordt ‘gewande’ in oude archieven vooral ook gebruikt voor grond dat een boer in pacht heeft. Op oude kaarten en in registers komt in de 16de eeuw in het gebied van de huidige buurt een weg richting Vaesrade voor met de naam ‘Steenbergstraat’. Na de Eerste Wereldoorlog werd door de regering de bouw van woningwetwoningen in Hoensbroek stop gelegd, waardoor de Woningvereniging Hoensbroek geen arbeiderswoningen meer kon bouwen. De Staatsmijnen hadden echter behoefte aan huisvesting voor hun werknemers. Ze kochten grond in de buurt van Ter Schuren, rond de oude Steenbergstraat, op en bouwden er tussen 1919 en 1921 zo’n 400 noodwoningen. De woningen waren bedoeld om de mijnwerkers maximaal 10 tot 15 jaar onderdak te verschaffen, maar het werd veel en veel langer. Eerst in 1963 werd het hele complex door de gemeente van de Staatsmijnen overgenomen en werd gefaseerd met de sloop en de aanleg van een nieuwe buurt begonnen. Logischerwijze werd de in 1921 gereedgekomen buurt genoemd naar de oude straat die er al lag en kreeg, mede vanwege de ligging op een berg, de naam ‘Steenberg’. Na de Tweede Wereldoorlog moest de zielzorg door bevolkingstoename worden uitgebreid. In 1945 kwam er een noodkerkje in ‘Steenberg’ en bij bisschoppelijk besluit van 3 april 1948 werd daarna de basis gelegd voor een nieuwe parochie met kerk en eigen parochiebestuur. De patrones van de parochie Hoensbroek-Steenberg werd O.L. Vrouw van Banneux, de maagd der armen. De kerk is op 19 juni 1949 al zover gereed dat het beeld van O.L. Vrouw van Banneux door de bisschop van Luik plechtig in een processie, waarbij ook de bisschop van Roermond aanwezig was, naar de kerk kon worden overgebracht. Officieel werd de kerk op 18 december 1949 ingezegend. De buurt had door de komst van een nieuwe parochie met als eerste herder pastoor J. Otten een wat betere naam nodig dan ‘Steenberg’. Ook de voormalige ‘Kloosterkolonie’ was van rectoraat naar parochie gepromoveerd en verlangde naar een betere buurtnaam. Uiteindelijk besloot de Gemeente Hoensbroek na veel aandringen van de pastoors en kerkbesturen van beide nieuwe parochies beide buurten naar Maria te vernoemen. De Kloosterkolonie werd Mariarade en Steenberg werd Maria-Gewanden. Het college van Burgemeester en Wethouders besloot daartoe op 31-5-1949. De schrijfwijze in dit besluit is ‘Maria-Gewanden’. In de ambtelijke archieven na die datum komt de naam op verschillende manieren gespeld voor. De meest voorkomende spelling in de stukken van de Gemeente Hoensbroek voor 1981 is 'Mariagewanden'. Er is echter nooit een besluit genomen die de spelling van de buurtnaam wijzigde. In 1997 heeft het college van B&W van de Gemeente Heerlen bij besluit van 2 september 1997 een nieuwe buurtindeling vastgesteld. Het besluit lezende lees ik dat toen alleen de grenzen en indeling van de wijken, buurten en sub-buurten zijn vastgesteld en de buurtnamen uit het spraakgebruik zijn overgenomen. In de lijst van buurten staat daarin ‘Mariagewanden’ gespeld. Ik mag daarom concluderen dat de officiële spelling nog steeds de op 31-5-1949 vastgestelde naam ‘Maria-Gewanden’ is. Overeenkomstig geldt dat ook voor de op 28-6-1949 door de Gemeente Hoensbroek omgedoopte Steenbergstraat in 'Maria-Gewandenstraat'.

Bron: Roelof Braad is stadshistoricus van Heerlen en werkzaam bij Rijckheyt, centrum voor regionale geschiedenis in Heerlen.

Terschuren:

Terschuren is een buurtschap ten westen van Hoensbroek in de gemeente Heerlen in de Nederlandse provincie Limburg. De oorspronkelijke buurtschap is gelegen langs de Terschurenweg en de Wingerdweg ten noorden van de Geleenbeek. Ten oosten van de oude kern is een kleine nieuwbouwwijk met straatnamen die ontleend zijn aan Limburgse kastelen.

Kerken:

Twee kerken in Maria-Gewanden

Van de twee kerken in Maria-Gewanden is er al een afgebroken, namelijk de Goed Herderkerk. Deze lag aan de Kastanjelaan bij het begin van de Maria-Gewandenstraat. Deze kerk werd gebruikt door de protestantse gemeente uit Maria-Gewanden. Nu is er een mooi appartementencomplex.

De katholieke kerk van de parochie O.L.V.Maagd der Armen van Maria-Gewanden

Onze Lieve Vrouw Maagd der Armen

Zo is het begonnen........

Kort na het begin van de tweede wereldoorlog in 1940 werd er een parochieretraite gegeven in de St. Jan te Hoensbroek. De oefeningen voor de buurt "Steenberg" echter hield men in het Vakantiehuis II. In die tijd waren de woningen van Huyzerveld in aanbouw. Pastoor Lenders van de parochie St. Jan stelde toentertijd voor om een aparte parochie op te richten. Op 13 september 1947 werd kapelaan Otten benoemd tot bouwpastoor en op 3 april 1948 kwam de parochie officieel tot stand. Op 26 maart 1949 ging de eerste spade de grond in voor de nieuwe kerk aan de Zandbergsweg. Op 19 juni 1949 legde Monseigneur G. Lemmens de eerste steen en in december 1949 kwam de nieuwe kerk in gebruik. Herkomst van de naam Maagd der Armen.

Kerkje

In 1947 is in Banneux de eerste steen gelegd voor de bouw van een basiliek en tegelijkertijd is er een levensgroot beeld van de Maagd der Armen gewijd. Dit beeld was bestemd voor de eerste kerk in Nederland die zou worden toegewijd aan Onze Lieve Vrouw van Banneux. Pastoor Otten bedacht zich niet lang en bracht het beeld op 18 juni 1949 met grote luister naar Hoensbroek, waar het nog steeds achter in de kerk staat. In de loop der jaren hebben veel mensen troost gevonden bij Moeder Maria, die zichzelf in 1933 te Banneux de "Maagd der Armen" noemde.

Het kerkgebouw

De kerk is onder leiding van architect H. Akkermans uit Gulpen gebouwd. De gebroeders Jacobs en Wanders waren de aannemers. De kerk heeft ongeveer 450 zitplaatsen. Er zijn heel wat kunstenaars actief geweest, met name: Harry Stump, het grote altaarkruis, Jan Lücker uit Roermond, de kruiswegstaties, Hl. Jozef, Hl. Barbara en de kerstgroep, J. Filot, de ramen boven het oksaal, voorstellende de verschijning van Maria aan Mariette Beco te Banneux, Frans van de Berg, de muurschilderingen op de achterwand van het priesterkoor, voorstellende in het linkervlak, de oorzaak van het Kruisoffer, namelijk de uitdrijving van Adam en Eva, en in het rechtervlak het gevolg van het Kruisoffer, de opneming van de zaligen in de Hemel op voorspraak van Maria.

Bijdrage Mevr. G.Ghijsen

Verenigingen:

Gedurende de 2e helft van de jaren 30 werd er in Hoensbroek bij de toen nog zo genoemde Steenberg gevoetbald. Tussen de parkeerplaats van huidige VKC complex en Schuureikenweg bevond zich een stuk lager gelegen weiland waar regelmatig jonge mannen de voetbalsport beoefenden. Dit voetballen gebeurde zonder aansluiting bij een voetbalbond waardoor het "wildvoetbal" werd genoemd. Na enkele jaren werd het voetbal onder de naam "Steenbergse Boys" voortgezet op een voetbalveld dat in de breedte schuin afliep. Dit primitieve speelveld werd aangelegd bij de toenmalige Voorstraat op de plek waar zich nu een aantal zogenaamde Limburgwoningen bevinden. Het kleedlokaal was onder de brug over de "holle weg" in de richting van de Delstraat. In juni 1944 werd er structuur aangebracht, een aantal mannen bereikte de aansluiting bij de KNVB. De voetbalclub werd officieel opgericht en was lid van de KNVB. Toen nog steeds onder de naam Steenbergse Boys. Na verloop van tijd vonden allerlei verschuivingen plaats en werd ook een nieuw voetbalveld aan de Zandbergweg in gebruik genomen op de plek waar nu een opleidingscentrum is gevestigd. In 1989 is VCT samengegaan met voetbalclub Kaspora.

Bron: website VKC 89

Buurtwinkel:

De familie Scholten heeft lange tijd een buurtwinkel De Prico (Prins en co) gehad in de Hubertusstraat 33-35. Het was een typische buurtwinkel waar men voor bijna alles terecht kon, zelfs nadat de winkel gesloten was kon men noch vlug even achterom iets krijgen dat overdag vergeten was. 's Zondags echter kon dit niet omdat de gereformeerde vader Scholten de zondagsrust daarvoor te belangrijk vond. Moeder Scholten is als 5 jarige in 1919 in de Ringstraat komen wonen. Zij vertelde dat de oorsprong van de naam Steenberg lag in de oude kleiafgraving langs de uitstekende heuvelpunt langs de afgebroken Goede Herderkerk.

Bijdrage: Dhr. R. Scholten.